‘जन गण मन’पूर्वी ‘वंदे मातरम’ गायन बंधनकारक; केंद्र सरकारची नवी नियमावली जाहीर

देशभरातील सर्व अधिकृत सरकारी कार्यक्रमांमध्ये आता Vande Mataram हे गीत Jana Gana Mana पूर्वी गाणे किंवा वाजवणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. केंद्र सरकारने याबाबत 10 पानी सविस्तर आदेश जारी करून नियमावली स्पष्ट केली आहे.

सरकारच्या नव्या निर्देशांनुसार, ज्या कार्यक्रमांमध्ये दोन्ही गीतांचा समावेश असेल, त्या ठिकाणी सर्वप्रथम ‘वंदे मातरम’ आणि त्यानंतर ‘जन गण मन’ सादर केले जाईल. दोन्ही गीतांच्या वेळी उपस्थित नागरिकांनी सावधान स्थितीत उभे राहणे अनिवार्य असेल. मात्र, माहितीपट किंवा न्यूज फिल्ममध्ये राष्ट्रगीताचा भाग म्हणून गीत वाजवल्यास उभे राहण्याची सक्ती राहणार नाही.

‘वंदे मातरम’ कुठे अनिवार्य?

नियमावलीनुसार खालील प्रसंगी ‘वंदे मातरम’ सादर करणे आवश्यक असेल :

• तिरंगा फडकावण्याचे कार्यक्रम

• राष्ट्रपतींच्या औपचारिक आगमन-निर्गमनावेळी

• राज्यपाल/लेफ्टनंट गव्हर्नर यांच्या राज्यस्तरीय कार्यक्रमात

• नागरी सन्मान समारंभात

• राष्ट्रपती राष्ट्राला संबोधित करताना (आकाशवाणी आणि दूरदर्शनवर)

• परेडमध्ये राष्ट्रीय ध्वज आणताना

• केंद्र सरकारने विशेष आदेश दिलेल्या इतर कार्यक्रमांमध्ये

शाळांमध्येही सक्ती

शाळांमध्ये दिवसाची सुरुवात सामूहिक ‘वंदे मातरम’ गायनाने करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. विद्यार्थ्यांमध्ये राष्ट्रगीत, राष्ट्रगान आणि राष्ट्रीय ध्वजाबद्दल आदराची भावना रुजवणे हा यामागील उद्देश असल्याचे सरकारने स्पष्ट केले आहे.

150 वर्षांच्या निमित्ताने निर्णय

‘वंदे मातरम’ हे गीत 1875 साली Bankim Chandra Chatterjee यांनी रचले होते. या गीताला 150 वर्षे पूर्ण होत असल्याच्या पार्श्वभूमीवर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली 7 नोव्हेंबर 2025 ते 7 नोव्हेंबर 2026 या कालावधीत देशव्यापी अभियान राबवले जाणार आहे. त्याचाच एक भाग म्हणून हा निर्णय घेण्यात आल्याचे सांगितले जात आहे.

दरम्यान, सत्ताधारी पक्षाच्या खासदारांनी या निर्णयाचे स्वागत केले असून, विरोधकांनी मात्र यावर काही प्रश्न उपस्थित केले आहेत